Adomas Bernardas Mickevičius (1798–1855)
Poetas gimė 1798 m. per Kūčias, Naugarduke (dab. vakarų Baltarusija, Gardino sritis), smulkiųjų bajorų šeimoje, antrasis iš penkių Mickevičių sūnų. Pakrikštytas buvo Adomo Bernardo vardu, tačiau antrojo vardo niekada pats nevartojo; studijų metais pasirašinėjo laiškus bičiuliams Adomo Napoleono, „Napoleono iš Naugarduko“ vardu – tapatindamasis su Prancūzijos karvedžiu.
Adomas Mickevičius, palaidojęs tėvą, 1812-aisiais metais atvyko į Vilnių.
1815 m. rugsėjo 18 d., Adomas Mickevičius priimtas į Vilniaus universiteto Fizikos ir matematikos fakultetą, kitą dieną išlaikė stojamuosius egzaminus į mokytojų seminariją tam, kad gautų stipendiją ir turėtų pinigų pragyvenimui. Baigus pirmą universiteto kursą, A. Mickevičiui suteiktas filosofijos kandidato laipsnis. Didžiausią įtaką Vilniaus universitete Mickevičiui padarė visuotinės istorijos paskaitas skaitęs profesorius Joachimas Lelevelis.
1819 m. pavasarį Mickevičius inicijavo „Bičiulių sąjungos“ steigimą, parengė šios draugijos įstatus. Sąjunga buvo pirmoji filomatų atšaka. Adomas Mickevičius buvo išrinktas šios sąjungos prezidentu. Filomatų draugijos posėdžiuose Adomas Mickevičius pasisakydavo už geresnes švietimo sąlygas, tautiškumo sąmoningumą, istorijos fiksavimą. Nors 1819 m. Mickevičius išvyko mokytojauti į Kauną, tačiau į draugijos posėdžius atvykdavo. Draugijos veiklai plečiantis, caro valdžia susekė Filomatų, taip pat ir Filaretų (doros mylėtojų) draugijas, Vilniaus švietimo apygardos kuratoriaus Nikolajaus Novosilcevo nurodymu, suėmė daug jų narių. Adomas Mickevičius buvo suimtas Vilniuje 1823 m. lapkričio 22 d. naktį į 23 d. Poetas iškalėjo 6 mėnesius ir buvo paleistas iš kalėjimo 1824 m. gegužę, profesoriui Joachimui Leleveliui sumokėjus už jį užstatą.
Adomas Mickevičius, 1824 m. vasarą atvyksta į Palangą dėl sveikatos priežasčių. Šį vizitą liudija dokumentai, saugomi Vilniaus universiteto bibliotekoje. Pateiktas 1824 m. liepos 14 d. Mickevičiaus prašymas Vilniaus universiteto rektoriui Juozapui Tvardovskiui leisti keturioms savaitėms išvykti gydytis maudynėmis jūroje. Taip pat tą pačią dieną Kauno apskrities mokyklos direktorius Stanislovas Dobrovolskis informavo rektorių, kad poetas jau išvyko gydytis dėl pablogėjusios sveikatos.
Mickevičiaus kelionė į Palangą rodo, kad jūros vandens gydomosios savybės tuo metu buvo pripažintos ir taikomos. Tai taip pat atspindi tam tikrą gyvenimo būdą ir sveikatos priežiūros metodus XIX a. Lietuvoje.
Adomas Mickevičius buvo vienas iš tų kūrėjų, kurie savo kūryboje atspindėjo ne tik romantizmo idėjas, bet ir Lietuvos kraštovaizdį bei istoriją. Jo poemoje „Konradas Valenrodas“ Palanga buvo paminėta kaip vieta, kurioje susitinka gamtos grožis ir istorinė svarba. Mickevičius ne tik pabrėžė šią vietovę dėl jos geografinės padėties, bet ir parodė savo meilę bei ryšį su Lietuvos žeme, tuo pačiu garsindamas ją pasaulyje.
Jo poezijoje Palangos pakrantė buvo pavaizduota kaip audringos jūros ir laukinės gamtos simbolis, perteikiantis romantizmo epochos polinkį į dramatiškus, natūralistinius vaizdus ir didingą peizažą. Mickevičiaus įnašas garsinant Lietuvą ir Palangą yra reikšmingas tiek kultūriškai, tiek istoriškai.
Nuo 1824 m. Palangą valdžiusi grafų Tiškevičių giminė, kurdama Palangos kurortą, poeto buvimo joje neužmiršo. Taip Palangoje XIX a. pabaigoje–XX a. pradžioje atsirado ir dvi vilos, pavadintos jo poemų herojų vardais „Aldona“ iš poemos „Konradas Valenrodas“ ir „Gražina“ iš to paties pavadinimo poemos.
***
2024 metais, minint 200-ąsias pasaulinio lygio lietuvių ir lenkų poeto Adomo Mickevičiaus apsilankymo Palangoje metines, ant pastato, kur tuo metu čia stovėjusiame mediniame namelyje jis buvo apsistojęs (Vytauto g. 35), buvo atidengta memorialinė lenta.
Atminimo lentos su bareljefu autorius – skulptorius Jonas Gencevičius.
Atminimo lentos sukūrimą finansavo Palangos miesto savivaldybė.
Adomas Bernardas Mickevičius (1798–1855)
The poet was born on Christmas Eve 1798, in Novogrudok (now western Belarus, Grodno Region) the second of five sons in the Mickevičiai family who were of minor nobility. He was baptised under the name of Adomas Bernardas (Adam Bernard), but he never used his second name, and during his student years, he signed letters to friends under the name of Adomas Napoleonas (Adam Napoleon), “Napoleon of Novogrudok”, identifying himself with the French military leader.
After the death of his father in 1812, Adomas Mickevičius moved to Vilnius and three years later on 18 September, he was admitted to the Faculty of Physics and Mathematics at Vilnius University, passing the entrance exams the following day in order to be admitted to the teachers’ seminary and receive a scholarship enabling him to have enough money to earn a living. After completing his first year at the university, Mickevičius was awarded the degree of Candidate in Philosophy. His greatest influence at Vilnius University was Professor Joachim Lelewel, who lectured in General History.
In the spring of 1819, Mickevičius initiated the foundation of the “Union of Buddies” and drafted its articles of association. The Union was the first branch of the Philomaths. Adomas was elected its first president. At the meetings he advocated for better educational conditions, nationality awareness, and the recording of historical events. Although Mickevičius left for Kaunas in 1819 to work as a teacher, he still attended the Society’s meetings. As the Society activities expanded, the tsarist authorities tracked down the Philomaths and Philaret (admirers of honesty) societies, and under the instructions of Nikolay Novosiltsev, the curator of the Vilnius education district, arrested many of their members. Adomas Mickevičius was arrested in Vilnius on the night of 22-23 November 1823 and served six months in prison. He was released in May 1824, after Professor Joachim Lelewel had paid his bail.
In the summer of 1824, due to health issues, Adomas moved to Palanga. This visit was recorded in documents kept in the library of Vilnius University. On 14 July 1824, Mickevičius applied to the rector of Vilnius University, Juozapas Tvardovskis, requesting that he be allowed to go for treatment which included bathing in the sea for four weeks. On the same day, Stanislovas Dobrovolskis, the director of Kaunas County School, informed the rector that the poet had already left for medical treatment due to his deteriorating health.
Mickevičius’ trip to Palanga highlights that the healing properties of the sea water were recognised and applied at that time. It also reflects a certain way of life and the health care methods in 19th century Lithuania.
Mickevičius was one of those artists whose work reflected not only the ideas of Romanticism, but also the Lithuanian landscape and history. His poem “Konradas Valenrodas” mentions Palanga as a place where natural beauty and historical significance meet. He not only highlighted the area because of its geographical location, but also showed his love and connection to the land of Lithuania, while at the same time making it famous in the world.
In his poetry, the coast of Palanga was depicted as a symbol of the stormy sea and wild nature, conveying the romantic tendency towards dramatic, naturalistic images, and majestic landscapes. Mickevičius’ contribution to the promotion of Lithuania and Palanga in particilar is outstanding both culturally and historically.
The Tiškevičiai family, who ruled Palanga from 1824, did not forget the poet’s presence there when designing what is referred to as the Palanga resort. In the late 19th and early 20th centuries, two villas were built in Palanga, named after the heroines, Aldona and Grazina from his poem “Konradas Valenrodas”.
***
In 2024, the 200th anniversary of the visit of the world-renowned Lithuanian and Polish origin poet Adomas Mickevičius to Palanga, a memorial plaque was unveiled on the building where he stayed, which at that time was a wooden house (Vytauto Str. 35).
The memorial plaque with a bas relief was designed by the sculptor Jonas Gencevičius and financed by the Municipality of Palanga.
Adam Bernard Mickiewicz (1798–1855)
Poeta urodził się w Wigilię 1798 r. w Nowogródku (ob. zachodnia Białoruś, obwód grodzieński), w rodzinie drobnoszlacheckiej, jako drugi z pięciorga synów Mickiewiczów. Na chrzcie otrzymał imiona Adam Bernard, jednak sam nigdy nie używał drugiego imienia; w czasach studiów podpisywał listy do przyjaciół imieniem Adam Napoleon, „Napoleon z Nowogródka”, identyfikując się z francuskim dowódcą.
Adam Mickiewicz, po śmierci ojca, w 1812 roku przybył do Wilna.
18 września 1815 r. został przyjęty na Wydział Fizyczno-Matematyczny Uniwersytetu Wileńskiego, a następnego dnia zdał egzaminy wstępne do seminarium nauczycielskiego, aby otrzymać stypendium i mieć środki do życia. Po ukończeniu pierwszego roku studiów, Adam Mickiewicz uzyskał stopień kandydata filozofii. Największy wpływ na poetę wywarł profesor Joachim Lelewel, który wykładał historię powszechną na Uniwersytecie Wileńskim.
Wiosną 1819 r. Mickiewicz zainicjował powołanie „Związku Przyjaciół” i opracował statut tego stowarzyszenia. Związek był pierwszą odnogą Towarzystwa Filomatycznego, a Adama Mickiewicza wybrano na jego prezesa. Na zebraniach Towarzystwa przyszły wieszcz opowiadał się za poprawą warunków edukacji, świadomością narodową, utrwalaniem historii. Chociaż Mickiewicz w 1819 r. wyjechał do Kowna, aby pracować jako nauczyciel, nadal przyjeżdżał na spotkania filomatów. W miarę rozwoju działalności stowarzyszenia, władze carskie wytropiły Towarzystwa Filomatów, a także Filaretów (miłośników cnoty moralnej) i na polecenie Nikołaja Nowosilcowa, kuratora wileńskiego okręgu szkolnego, aresztowały wielu ich członków. Adam Mickiewicz został aresztowany w Wilnie w nocy z 22 na 23 listopada 1823 r. Poeta spędził sześć miesięcy w więzieniu i został zwolniony w maju 1824 r., po wpłaceniu kaucji przez profesora Joachima Lelewela.
Latem 1824 r. Adam Mickiewicz z powodów zdrowotnych udaje się do Połągi. Wizytę tę potwierdzają dokumenty przechowywane w Bibliotece Uniwersytetu Wileńskiego. Jest to złożony 14 lipca 1824 r. wniosek Mickiewicza do rektora Uniwersytetu Wileńskiego Józefa Twardowskiego o pozwolenie na czterotygodniowe leczenie kąpielami w morzu. Również tego samego dnia Stanisław Dobrowolski, prefekt Szkoły Powiatowej w Kownie, poinformował rektora, że poeta już wyjechał na leczenie z powodu pogarszającego się stanu zdrowia.
Podróż Mickiewicza do Połągi świadczy o tym, że lecznicze właściwości wody morskiej cieszyły się w tym czasie renomą i były stosowane. Odzwierciedla to również pewien styl życia i metody opieki zdrowotnej w XIX-wiecznej Litwie.
Adam Mickiewicz był jednym z tych autorów, którzy w swojej twórczości odzwierciedlali nie tylko idee romantyzmu, ale także krajobraz i historię Litwy. W poemacie „Konrad Wallenrod” Połąga została wspomniana jako miejsce, w którym spotykają się piękno przyrody i znaczenie historyczne. Mickiewicz nie tylko wyróżnił ten obszar ze względu na jego położenie geograficzne, ale także pokazał swoją miłość i związek z ziemią litewską, jednocześnie sławiąc ją na cały świat.
W jego poezji wybrzeże Połągi zostało przedstawione jako symbol wzburzonego morza i dzikiej przyrody, odzwierciedlający skłonność epoki romantyzmu do dramatycznych, naturalistycznych obrazów i majestatycznego krajobrazu. Wkład Mickiewicza w sławienie Litwy i Połągi jest znaczący zarówno pod względem kulturowym, jak i historycznym.
Ród hrabiów Tyszkiewiczów, który władał Połągą od 1824 roku, tworząc kurort Połąga nie zapomniał o odwiedzinach poety. Otóż pod koniec XIX i na początku XX wieku w Połądze pojawiły się dwie wille nazwane na cześć bohaterek jego poematów — Aldony z poematu „Konrad Wallenrod” i Grażyny z poematu o tym samym tytule.
***
W 2024 r., w 200. rocznicę wizyty światowej sławy litewskiego i polskiego poety Adama Mickiewicza w Połądze, odsłonięto tablicę pamiątkową na budynku stojącym w miejscu drewnianego domku, w którym zatrzymał się wówczas wieszcz (ul. Vytauto 35).
Autorem tablicy pamiątkowej z płaskorzeźbą jest rzeźbiarz Jonas Gencevičius.
Stworzenie tablicy pamiątkowej zostało sfinansowane przez samorząd miasta Połągi.
